Groei in veerkracht!

Op de Kameleon hebben we relatief veel kinderen die in hun jeugd worden geconfronteerd met trauma. Het gedrag wat hieruit voortvloeit heeft effect op ons dagdagelijks handelen op ons kindcentrum. Kennis en kunde rondom dit thema is momenteel te weinig aanwezig. Dit resulteert in een te veel versnipperde aanpak, hetgeen ongewenst gedrag in de hand werkt.

Met de pilot willen we de medewerkers van de Kameleon trainen in het vroegtijdig herkennen van signalen van trauma. Daarnaast is het van groot belang dat er afstemming plaatsvindt in de aanpak. Hoe handelen wij als team op het moment dat een kind afwijkend gedrag vertoont? Deze aanpak zal een plek krijgen in onze beleidsstukken (denk aan SOP, informatiegids en jaarplan/schoolplan). Door de focus te leggen op preventie en vroegsignalering hopen we excessen op gebied van gedrag in de kiem te smoren. Het draagvlak en overschot bij de medewerkers in de omgang met afwijkend gedrag op de Kameleon blijft hierdoor aanwezig.

Doel is om deze aanpak in de komende twee schooljaren te automatiseren in ons handelen in en naast de groep/klas. Wij willen voorspelbaarder worden in ons handelen voor kinderen, ouders/verzorgers en externen.

Wat we niet willen is iedere vorm van gedrag verklaren en goedkeuren vanuit de theorie rondom trauma. Handelingsverlegenheid kan blijven voorkomen.

Maart 2026 – door Quinty Everaard

Kindcentrum De Kameleon groeit in Veerkracht! 

Een prettige leeromgeving
Als kinderopvanglocatie of onderwijsinstelling is het creëren van een prettige werk-/ leeromgeving essentieel voor de ontwikkeling van een kind. Omdat ieder kind anders leert, heeft ook ieder van hen andere behoeften als het aankomt op ondersteuning en begeleiding. Het faciliteren van een veilige omgeving, waarin rekening gehouden wordt met de ondersteuningsbehoeften van het kind, zorgt voor ruimte. Deze ruimte draagt eraan bij dat kinderen open staan om nieuwe dingen te leren en te proberen.  

Maar wat als deze ruimte voor jou geen vanzelfsprekendheid is? Omdat je trauma’s bij je draagt, die je elke dag weer mee moet nemen naar school? Misschien heb je het thuis niet breed, zijn je ouders net uit elkaar, zijn dierbaren overleden of ben je langdurig gepest geweest, waardoor je veel stress ervaart. Voor kinderen in soortgelijke situaties kan het erg lastig zijn om geconcentreerd aan het werk te gaan op school.  

Omgaan met trauma
“Op De Kameleon hebben we ook kinderen die te maken hebben gehad met ingrijpende (jeugd) ervaringen” vertelt Koen Capello (directeur Kindcentrum De Kameleon Terneuzen). De gedragingen die deze ervaringen tot gevolg zouden kunnen hebben zijn op De Kameleon dagelijks zichtbaar en hebben ook invloed op het handelen binnen het kindcentrum.  

“We merken al langere tijd dat sommige kinderen een andere ondersteuningsbehoefte hebben door ervaringen die ze met zich meenemen”, vertelt Jackelien van den Boom (intern begeleider Kindcentrum De Kameleon). “Eigenlijk waren we altijd al heel bewust bezig met het ontwikkelen van ons kindcentrum rondom het onderwerp gedrag en het effect van ingrijpende gebeurtenissen”.  

“Als team zijn we altijd heel bewust bezig geweest met de stemming van ieder kind in de klas. Leerkrachten checken regelmatig bij de kinderen in en geven hun ook de ruimte om het zelf aan te geven als ze ergens mee rondlopen. Zo zorgen we dat onopgeloste situaties of vervelende gebeurtenissen die onder of buiten schooltijd hebben plaatsgevonden niet de overhand nemen in de lessen”, zegt Carmen Moes (groepsleerkracht en unit-coördinator bovenbouw De Kameleon). 

Groei in Veerkracht
Hoewel het team van De Kameleon al actief bezig was om kinderen die een ingrijpende gebeurtenis hebben meegemaakt zo goed mogelijk te begeleiden, ontbrak er één essentieel element: kennis. Door de nood aan kennis over dit onderwerp, ontstond er binnen het team van De Kameleon onduidelijkheid over hoe gedrag (gerelateerd aan trauma) het beste aangepakt kan worden. Om een concrete aanpak te kunnen bewerkstelligen, ging het team van De Kameleon op zoek naar een werkwijze die hen zou kunnen helpen om meer kennis op te doen over het onderwerp traumasensitief werken. Het antwoord op deze zoektocht werd gevonden in de pilot ‘Groei in Veerkracht’.  

In de traumasensitieve werkwijze staat het begrip ‘trauma’ centraal, voor veel mensen heeft dit woord een zware lading die niet altijd overeenkomt met de situatie waarin een kind zich bevindt. Iedere situatie die tot gevolg heeft dat een kind zich beklemd voelt, als gevolg van een nare ervaring, kan beschreven worden als trauma. Omdat de definitie van dit begrip vaak negatief geladen is, koos het team van De Kameleon ervoor om dit woord niet prominent uit te lichten. Om deze reden is er gekozen voor de titel ‘Groei in Veerkracht’. Dankzij deze beschrijving wordt het meteen duidelijk dat het in deze pilot gaat om het ondersteunen van kinderen in de ontwikkeling van hun veerkracht, zonder dat de nadruk te veel komt liggen op het woord trauma.   

Tijdens het bewandelen van dit pad naar nieuwe ontwikkelkansen vond het team van De Kameleon aansluiting bij de Werkplaats Inclusief. Vanuit hier kwam het initiatief om scholen deel te laten nemen aan een pilot die betrekking heeft op een onderwerp dat binnen hun school, kindcentrum of kinderopvang relevant is. De pilot biedt onderwijs- en pedagogisch professionals de kans om nieuwe kennis op te doen en begeleid te worden gedurende het verloop van het traject. 

“Aan de start van de pilot zijn we op zoek gegaan naar professionals die ons in dit project kunnen begeleiden. Zo kwamen we uit bij Anton Horeweg (gedragsspecialist/specialist traumasensitief onderwijs)”, vertelt Jackelien. Gedurende het verloop van de pilot voorziet Anton het team van De Kameleon van scholing over de traumasensitieve werkwijze. Deze scholing helpt hen om het eventuele effect van een ingrijpende gebeurtenis bij kinderen beter te leren begrijpen en hiermee om te gaan. Daarnaast zorgt de begeleiding ervoor dat de professionals van De Kameleon afwijkend gedrag bij kinderen vroegtijdig leren herkennen. Zo leren zij kinderen met een trauma-achtergrond beter te begeleiden zonder dit gegeven de overhand te laten nemen in het ontwikkeltraject van het kind. 

Door deze aanpak de komende jaren steeds meer te automatiseren in het handelen en in de klas, hoopt het team van De Kameleon een voorspelbare handelswijze voor kinderen, ouders/verzorgers en andere externe partijen te kunnen realiseren. De nieuwe manier van kijken die de traumasensitieve werkwijze met zich meebrengt zal zo langzamerhand meegenomen worden in de beleidsstukken van het kindcentrum.  

Door de focus te leggen op preventie en vroegtijdige signalering van gedrag, kunnen de professionals waar nodig sneller bijspringen. Zo kan voorkomen worden dat ongewenste gedragingen de leeromgeving van een kind beïnvloeden en werken de professionals met elkaar aan het bewerkstelligen van een duidelijke aanpak met een concrete werkwijze voor ieder kind!