De weg naar inclusie met een regisseur

De weg naar inclusie met een regisseur

Inclusie als uitgangspunt
Het begrip ‘inclusie’ krijgt op veel scholen steeds meer invulling. De wens om alle kinderen een plekje te bieden in het reguliere onderwijs groeit. Specifieke hulpvragen en ondersteuningsbehoeften worden steeds minder gezien als een probleem, maar als een kans om de kennis en skills van beroepsprofessionals en samenwerkingspartners zo in te zetten dat ieder kind passend geholpen kan worden.

Hoewel inclusie door veel professionals als een gezamenlijk doel gezien wordt, ligt er geen handboek klaar voor de toepassing ervan binnen het onderwijs. Inclusie vraagt om een andere manier van kijken naar en omgaan met kinderen. Waardoor het begrip naast een andere werkwijze ook vraagt om de aanwezigheid van een ‘inclusieve mindset’.

Om deze mindset te bewerkstelligen en collega’s mee te nemen in deze nieuwe ontwikkeling bewandelt elke school zijn eigen pad. Op sommige plekken gaan verschillende scholen als team te werk. Andere scholen halen inspiratie uit boeken, theorieën en gesprekken met professionals.

Een alternatieve aanpak
Ook op basisschool De Statie in Sas van Gent hebben ze hun eigen aanpak om inclusie te realiseren. Toen het idee tot stand kwam om deel te nemen aan een pilot, besloot de school op zoek te gaan naar een professional die hen op deze weg naar inclusie zou kunnen begeleiden. Deze nieuwe collega zou voorzien worden van de titel ‘Inclusie Regisseur’.

Zodra duidelijk was dat ze aan deze pilot zouden beginnen, besloot de vorige directeur van de Statie een vacature op te stellen om deze Inclusie Regisseur te vinden. Deze nieuwe collega zou ‘de vlo in de pels’ van de basisschool worden, pijnpunten in kaart brengen en nagaan welke onderdelen er aangepakt moeten worden om inclusie waar mogelijk te bevorderen.

Een nieuwe collega
‘Toen ik de vacature voorbij zag komen werd ik gelijk enthousiast,’ vertelt Pieter de Vries (Inclusie Regisseur op De Statie). ‘Het leek me een mooie kans om mee te denken over hoe we het onderwijs in de regio inclusiever kunnen maken’. Wat de vacature zo bijzonder maakte? Eigenlijk was nog helemaal niet duidelijk hoe de rol van Inclusie Regisseur er precies uit zou gaan zien. ‘Aan mij dus de uitdagende taak om mijn nieuwe rol zelf vorm te geven!’

In het begin ging dit voor Pieter niet vanzelf. Zijn nieuwe rol leek namelijk enige overlap te hebben met die van sommige andere collega’s. Zoals bijvoorbeeld de directeur en de IB’er die zich vanuit hun functie al veelvuldig bezighouden met de samenwerking met zorginstellingen en de begeleiding van kinderen. ‘Toen ik hier net op school kwam kijken, heb ik me daarom vooral gefocust op het voeren van gesprekken met deze collega’s over de invulling van onze rollen.’

Ook bij andere collega’s op school zorgde de onduidelijkheid over Pieters rol soms voor enige verwarring. ‘Ik kreeg bijvoorbeeld de vraag of ik les kwam geven, terwijl dit juist helemaal niet de bedoeling was.’ Pieter besloot daarom goed de materie van de school in te duiken. Door een duidelijk beeld te vormen van de kansen en ontwikkelmogelijkheden wist hij snel in kaart te brengen op welke plekken hij een steentje bij kon dragen. Hoewel het enige tijd kostte, werd het voor Pieters collega’s steeds duidelijker wat zijn komst voor hen kon betekenen.

De rol van de Inclusie Regisseur
Inmiddels is Pieters werk een onmisbaar onderdeel van de pilot op de Statie. Hij helpt de school met het vaststellen van ontwikkelmogelijkheden en denkt mee over hoe kennis en middelen, die de Statie al in huis heeft, nog effectiever ingezet kunnen worden. Na zijn eerste jaar op de Statie schreef Pieter een balansstuk, waarin hij de belangrijkste ontwikkelmogelijkheden van de school in kaart bracht. Deze onderwerpen waren onderdeel van een stevige fundering waarop het aankomende schooljaar weer gebouwd kon worden. Meer weten over dit balansstuk? Neem contact op met Marjolein Faasse (directeur de Statie) via destatie@elevantio.nl

‘Om inclusie te kunnen realiseren, is het belangrijk dat je in kaart brengt welke kinderen je voor je hebt. Dit geldt niet alleen bij ons op de Statie, maar ook op alle andere scholen’, vertelt Pieter. ‘Ieders aanpak kan anders zijn, maar voor elke school is het even belangrijk om duidelijk in beeld te hebben hoe je leerlingpopulatie eruitziet. Alleen met die kennis op zak kun je bepalen wat je kunt doen om álle kinderen zo goed mogelijk te ondersteunen en begeleiden in hun ontwikkeling.’

Dit schooljaar werkte Pieter onder andere aan het burgerschapscurriculum, een onderwerp dat nauw samenhangt met inclusief onderwijs. Waarom dit onderwerp zo’n belangrijk onderdeel is in het bouwen aan de weg naar inclusie, legt Pieter zelf het beste uit; “Leren is niet alleen rekenen en taal, maar ook sociaal-emotionele ontwikkeling. Als school draag je dus ook de taak om je kinderen te begeleiden op hun pad naar het worden van gezonde, weerbare volwassenen die op een fijne manier mee kunnen draaien in de maatschappij.”

Sinds de komst van Pieter op de Statie zijn er veel nieuwe onderwerpen aangepakt, maar ook kansen en mogelijkheden benut die er binnen de school al lagen. Hoewel de aanwezigheid van een Inclusie Regisseur hier op school heeft gezorgd voor een prettig verloop van de pilot, is de aanwezigheid van Pieter niet de enige sleutel tot succes geweest. ‘Goed onderwijs heeft ook een stevige basis met duidelijke afspraken en prettige communicatie nodig’, vertelt Pieter. Voor iedere school zijn deze elementen essentieel. Maar hoe je ze vorm geeft bepaalt ieder team voor zich.

Inmiddels is het einde van Pieters werkzaamheden op de Statie in zicht. Hoewel hij het jammer vindt dat hij de school zal gaan verlaten, weet hij dat het team van de Statie op eigen kracht verder kan bouwen. De school staat sterk. Professionals steunen elkaar en weten hoe ze hun kennis en vaardigheden in kunnen zetten om alle kinderen zo goed mogelijk te ondersteunen.

Daarnaast is de kijk op inclusief onderwijs veranderd en is het idee ontstaan dat inclusief onderwijs hetzelfde is als het bieden van onderwijs dat past bij jouw leerling-populatie. Hoewel inclusie niet persé het doel is, is het wel het mooist haalbare resultaat.

Door rekening te houden met de groep die je voor je hebt, en je onderwijs hiernaar in te richten, bied jij als school passend onderwijs met een plek voor iedereen. En dat valt best inclusief te noemen!