Krachtig Leren – onderwijs met een plek voor iedereen

Ieder kind is anders
“Onze kinderen komen uit gezinnen van wel 40 verschillende nationaliteiten”, vertelt Wendy Borgt (Ib-er basisschool St. Antonius) trots.     

Op een plek waar kinderen met diverse culturen en achtergronden samen komen, zijn verschillen duidelijk merkbaar. Deze verschillen zorgen voor unieke gewoontes en ervaringen, die kinderen van elkaar onderscheiden en ieders blik op de wereld anders vormgeven. 

Hoewel deze diversiteit in ervaringen zorgt voor een rijker en kleurrijker wereldbeeld, wanneer kinderen elkaar ontmoeten op school, resulteren deze verschillen ook in een groeiende vraag naar flexibiliteit bij professionals in het onderwijs.  

Binnen de ene cultuur is school belangrijker dan binnen de andere. Sommige kinderen zijn het gewend om zelfstandig nieuwe dingen te leren, anderen hebben behoefte aan de ondersteuning en begeleiding van volwassenen. Wanneer je als school een divers leerlingenbestand hebt, resulteert dit vaak in een breed scala aan hulp- en ondersteuningsvragen. De verschillende gewoontes en behoeften schemeren immers door in het leerproces van een kind.  

Hoe ga je hier als school mee om? En welke mogelijkheden doen zich voor wanneer deze diversiteit bij jou op school het vertrekpunt is? Op basisschool St. Antonius in Axel hebben ze het antwoord gevonden.  

Zo kan het ook
‘St. Antonius is altijd al een plek geweest waar ieder kind welkom is’, vertelt Wendy. Het leerlingenbestand van de school is gevuld met kinderen die afkomstig zijn uit tientallen verschillende achtergronden en culturen. Volgens schooldirecteur Stephan Schouten is het simpel: ‘Als je samen kunt spelen in de zandbak, of op het voetbalpleintje, dan kun je ook met elkaar in de klas zitten.’  

Hoewel de onderwijs- en opvangvoorzieningen in onze regio steeds inclusiever worden, blijft het realiseren van toegankelijk passend onderwijs voor alle kinderen een uitdaging. ‘Het is misschien onrealistisch om te denken dat we dit ‘probleem’ meteen op kunnen lossen, maar op St. Antonius maken we er met elkaar werk van om deze droom op kleine schaal al een beetje waar te maken!’, aldus Stephan.  

‘Ondanks dat we hier op school al langdurig bezig zijn met inclusie, stonden we er niet bij stil hoeveel we eigenlijk al deden’, benoemt Wendy. ‘Tijdens een bezoek aan een school in het buitenland, viel het ons op. De werkwijze waarvan wij dachten; ‘dit hoort gewoon bij St. Antonius’, was eigenlijk al een vorm van inclusief onderwijs!’ Dit gaf het team het vertrouwen om een nieuwe weg in te slaan.  

Een sterke fundering gebouwd op ervaring en vakinhoudelijke kennis lag er dus al, maar hoe ontwikkel je je als school vervolgens verder om je onderwijs nog passender te maken voor alle kinderen? Voor de professionals van St. Antonius bleek de pilot ‘Krachtig Leren’ de uitkomst. 

Krachtig Leren
Hoewel de professionals van St. Antonius al langdurig bezig waren om inclusief te werken, wilden ze toch op zoek gaan naar een manier om hun onderwijsaanbod nog passender te maken voor zoveel mogelijk kinderen. De pilot ‘Krachtig Leren’ vormde een houvast die het realiseren van passend en inclusief onderwijs makkelijker maakte.  

‘Als je een inclusieve school wil zijn, kun je dit top-down communiceren, iedereen taken toebedelen en aannemen dat alle collega’s in de beweging mee willen gaan. Maar als je inclusie écht wil realiseren is het belangrijk dat mensen voelen dat deze beweging ook iets van hen is,’ vertelt Stephan. Daarom hanteren ze op St. Antonius een andere aanpak. Het team kijkt samen naar alle kinderen en wat zij nodig hebben. Gezamenlijk formuleren de professionals een visie op wat voor school ze willen zijn en wat het van hen vraagt om dit te realiseren.  

Door te kijken naar welke expertise er op school op dit moment al in huis is, weten alle professionals dat zij hun steentje bij kunnen dragen. Zo kan iedereen meedenken en beslissen. ‘Als team vullen we elkaar aan en ondersteunen we elkaar’, vertelt Stephan. ‘We spreken elkaar aan wanneer het doel uit zicht lijkt te raken, en springen ook bij als een collega dit nodig heeft. 

Volgens Wendy is ‘vertragen’ de sleutel om inclusie als team te bewerkstelligen. ‘We nemen de tijd om écht te kijken naar wat onze kinderen nodig hebben en ook na te gaan of wij dit zelf kunnen bieden.’ ‘Daar hoort out-of-the-box denken ook bij’, zegt Stephan. Daarom kijken ze op St. Antonius naar mogelijkheden die verder rijken dan alleen onderwijs. Zoals bijvoorbeeld het aanpakken van zorgvragen op school of het ondersteunen van kinderen op emotioneel en mentaal vlak.  

‘Meester Jordi is een van de mensen die het voor ons mogelijk maakte om deze veranderingen door te voeren’, vertelt Stephan. Jordi werkt vanuit Skills4life, hij heeft geen eigen klas, of lesrooster, maar ondersteunt alle kinderen op basis van hun persoonlijke behoeften. ’s Ochtends ontvangt hij de kinderen aan het hek, om ze een warm welkom te geven. Gedurende de dag loopt hij rond door de school en neemt hij een kijkje in de klassen. Hij voelt goed aan welke kinderen even willen kletsen, of een momentje voor zichzelf nodig hebben.  

Mede dankzij de samenwerking met Skills4life die resulteert in de ondersteuning van meester Jordi krijgen kinderen de kans om hun leertraject te doorlopen en tegelijkertijd te werken aan hun fysieke, mentale en emotionele groei. ‘Het is een wisselwerking’, vertelt Stephan. ‘Externe professionals zoals Jordi voeden ons, maar wij hem ook. Dat is wat deze werkwijze zo krachtig maakt’. Naast de begeleiding van professionals in de klas, zijn er op St. Antonius school ook andere partijen aanwezig die kinderen kunnen ondersteunen in hun ontwikkeltraject.  

Eerder konden kinderen al gebruik maken van een logopedist op school, maar vanaf mei is er ook een fysiotherapeut beschikbaar. Door deze zorg elementen aan te bieden op school, verlaagt St. Antonius de drempel om kinderen met een hulpvraag te ondersteunen. Zo kunnen kinderen nog sneller geholpen worden.  

Met deze verschillende elementen maken de professionals van St. Antonius er dagelijks werk van om zoveel mogelijk kinderen te kunnen begeleiden en ondersteunen in hun ontwikkeltraject. Zo leren professionals en kinderen hoe hun verschillen ingezet kunnen worden om van elkaar te leren en elkaar te helpen. Op deze manier krijgt het begrip ‘Krachtig Leren’ betekenis voor iedereen!